بیماری‌های التهابی روده گروهی از بیماری‌ها هستند که باعث التهاب دستگاه گوارش می‌شوند. کرون و کولیت اولسراتیو دو نوع اصلی IBD هستند و کولیت میکروسکوپی نیز بیماری التهابی روده بزرگ است که معمولاً با اسهال آبکی مزمن و تشخیص با نمونه‌برداری شناخته می‌شود.
این صفحه برای شما مناسب است اگر…
- افرادی که اسهال مزمن، درد شکم، خون در مدفوع یا علائم مشکوک به التهاب روده دارند و می‌خواهند با بیماری کرون، کولیت اولسراتیو و کولیت میکروسکوپی آشنا شوند.
این مقاله برای چه شرایطی کافی نیست؟
این مقاله برای تشخیص قطعی، انتخاب دارو یا جایگزینی ویزیت متخصص گوارش کافی نیست.
چه زمانی این مقاله کافی نیست؟
در صورت اسهال مزمن، کاهش وزن ناخواسته، خون در مدفوع، علائم شبانه مکرر یا احتمال عوارض بیماری، ارزیابی پزشکی لازم است. علائم شدید یا خونریزی قابل توجه نیازمند رسیدگی فوری هستند.
مسیر پیشنهادی از علامت تا درمان
- ١-بررسی مدت و نوع اسهال و علائم همراه
- ٢-بررسی داروها، سابقه پزشکی و احتمال عفونت
- ٣-انجام آزمایش‌های خون و مدفوع در صورت نیاز
- ٤-انتخاب کولونوسکوپی و نمونه‌برداری بر اساس احتمال‌های تشخیصی
- ٥-تعیین نوع بیماری و شدت آن
- ٦-انتخاب درمان متناسب با تشخیص
- ٧-پیگیری پاسخ به درمان و پیشگیری از عوارض
قبل از مراجعه این اطلاعات را آماده کنید
- مدت و تعداد دفعات اسهال، وجود خون یا مخاط، علائم شبانه، تغییر وزن، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی بیماری‌های گوارشی و نتایج بررسی‌های قبلی.
کولیت میکروسکوپی چیست؟
کولیت میکروسکوپی (Microscopic Colitis) نوعی التهاب روده بزرگ است که معمولاً با اسهال آبکی و مزمن، بدون خون واضح، بروز می‌کند. نام این بیماری به این دلیل است که التهاب اغلب با بررسی نمونه بافتی زیر میکروسکوپ شناسایی می‌شود؛ در حالی که سطح داخلی روده بزرگ ممکن است هنگام کولونوسکوپی طبیعی یا تقریباً طبیعی به نظر برسد.
کولیت میکروسکوپی از بیماری کرون و کولیت اولسراتیو متفاوت است، اما در بعضی منابع در گروه گسترده‌تر بیماری‌های التهابی روده قرار می‌گیرد.
علائم کولیت میکروسکوپی چیست؟
مهم‌ترین علامت، اسهال آبکی مداوم یا عودکننده است. علائم دیگر ممکن است شامل موارد زیر باشند:
افزایش دفعات دفع مدفوع
فوریت دفع و دشواری در به‌تعویق انداختن آن
دفع شبانه
درد یا گرفتگی شکم
نفخ
خستگی
کاهش وزن در برخی بیماران
بی‌اختیاری مدفوع در بعضی موارد
خون واضح در مدفوع، علامت معمول کولیت میکروسکوپی نیست. اگر اسهال خونی وجود دارد، باید علت‌های دیگری نیز بررسی شوند.
انواع کولیت میکروسکوپی
دو نوع اصلی این بیماری عبارت‌اند از:
۱. کولیت لنفوسیتی
در این نوع، تعداد سلول‌های ایمنی خاصی به نام لنفوسیت در پوشش داخلی روده بزرگ افزایش می‌یابد. تشخیص با بررسی میکروسکوپی نمونه‌های بافتی انجام می‌شود.
۲. کولیت کلاژنی
در این نوع، لایه‌ای از کلاژن در زیر پوشش داخلی روده بزرگ ضخیم‌تر می‌شود. این تغییر معمولاً با چشم غیرمسلح در کولونوسکوپی قابل تشخیص نیست و برای شناسایی آن به نمونه‌برداری نیاز است.
علائم این دو نوع می‌توانند بسیار شبیه باشند و تفاوت آن‌ها بیشتر بر اساس یافته‌های بافت‌شناسی مشخص می‌شود.
علت کولیت میکروسکوپی چیست؟
علت دقیق کولیت میکروسکوپی در همه بیماران مشخص نیست. احتمال می‌رود ترکیبی از عوامل ایمنی، زمینه فردی، عوامل محیطی و گاهی داروها در بروز آن نقش داشته باشند.
برخی داروها در مطالعات با کولیت میکروسکوپی ارتباط داشته‌اند؛ از جمله بعضی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، مهارکننده‌های پمپ پروتون و برخی داروهای دیگر. با این حال، ارتباط مشاهده‌شده لزوماً ثابت نمی‌کند که دارو علت بیماری بوده است.
اگر اسهال پس از شروع داروی جدید ایجاد شده است، فهرست داروها را با پزشک مرور کنید؛ اما هیچ داروی تجویزی را خودسرانه قطع نکنید.
کولیت میکروسکوپی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص معمولاً با ترکیبی از شرح حال، بررسی علت‌های دیگر اسهال و نمونه‌برداری از روده بزرگ انجام می‌شود.
پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد، آزمایش خون و مدفوع را برای بررسی کم‌آبی، کم‌خونی، التهاب یا عفونت درخواست کند.
آیا کولونوسکوپی طبیعی، کولیت میکروسکوپی را رد می‌کند؟
خیر. در بسیاری از بیماران، ظاهر روده بزرگ هنگام کولونوسکوپی طبیعی است. به همین دلیل، اگر علائم و شرایط بیمار با کولیت میکروسکوپی سازگار باشند، پزشک ممکن است از بخش‌های مختلف روده بزرگ نمونه‌برداری کند.
نمونه‌برداری اهمیت اساسی دارد؛ زیرا تشخیص این بیماری معمولاً بر اساس بررسی میکروسکوپی بافت انجام می‌شود.
درمان کولیت میکروسکوپی چگونه است؟
درمان بر اساس شدت علائم، وضعیت عمومی فرد، داروهای مصرفی و نظر پزشک انتخاب می‌شود.
اقدامات احتمالی عبارت‌اند از:
جبران مایعات و املاح ازدست‌رفته
مرور داروهایی که ممکن است با علائم ارتباط داشته باشند
اصلاح عوامل تشدیدکننده در صورت شناسایی
درمان دارویی اختصاصی، مانند بودزوناید، در بیمارانی که پزشک آن را مناسب بداند
پیگیری عود علائم و وضعیت تغذیه
همه بیماران به داروهای یکسان نیاز ندارند. انتخاب دارو و مدت درمان باید توسط پزشک انجام شود.
آیا کولیت میکروسکوپی خطرناک است؟
شدت بیماری متفاوت است. در بسیاری از بیماران، علائم با درمان مناسب کنترل می‌شوند؛ اما اسهال طولانی‌مدت می‌تواند باعث کم‌آبی، اختلال الکترولیت‌ها، خستگی و کاهش کیفیت زندگی شود.
اگر اسهال شدید است یا با کاهش ادرار، سرگیجه، ضعف قابل توجه یا کاهش وزن همراه شده، ارزیابی پزشکی اهمیت دارد.
چه زمانی باید برای اسهال مزمن مراجعه کرد؟
اگر اسهال آبکی برای مدت طولانی ادامه پیدا کرده، شب‌ها باعث بیدار شدن از خواب می‌شود، با کاهش وزن همراه است یا زندگی روزمره را مختل می‌کند، باید علت آن بررسی شود.
در صورت وجود خونریزی قابل توجه، درد شدید شکم، تب بالا، ضعف شدید یا علائم کم‌آبی، ارزیابی فوری لازم است.
تفاوت سه بیماری اصلی در این مقاله
ویژگی
☆☆بیماری کرون
محل معمول درگیری: هر بخش از دستگاه گوارش
علامت شایع: اسهال و درد شكم
خون واضح در مدفوع: ممکن است رخ دهد
ظاهر روده در کولونوسکوپی: ممکن است غیرطبیعی باشد
نقش نمونه‌برداری: کمک مهم به تشخیص
درمان: داروهای اختصاصی و گاهی جراحی
☆☆کولیت اولسراتیو
محل معمول درگیری: روده بزرگ و راست روده
علامت شایع: اسهال گاهى همراه با خون
خون واضح در مدفوع: شایع‌تر است
ظاهر روده در کولونوسکوپی: معمولاً التهاب قابل مشاهده است
نقش نمونه‌برداری: کمک مهم به تشخیص
درمان: داروهای اختصاصی و گاهی جراحی
☆☆کولیت میکروسکوپی
محل معمول درگیری: روده بزرگ
علامت شایع: اسهال آبکی مزمن
خون واضح در مدفوع: معمول نیست
ظاهر روده در کولونوسکوپی: اغلب طبیعی یا نزدیک به طبیعی
نقش نمونه‌برداری: برای تشخیص ضروری است
درمان: درمان دارویی و مراقبت متناسب با شرایط
این جدول یک مقایسه کلی است و جایگزین ارزیابی پزشکی نیست.
جمع‌بندی تکمیلی Medyoli
کولیت میکروسکوپی یکی از علت‌های مهم اسهال آبکی مزمن است. برخلاف تصور رایج، طبیعی بودن ظاهر روده در کولونوسکوپی آن را رد نمی‌کند؛ زیرا تشخیص معمولاً به نمونه‌برداری و بررسی میکروسکوپی نیاز دارد.
اگر اسهال آبکی مزمن دارید، به‌خصوص اگر شبانه، مکرر یا همراه با کاهش وزن باشد، علت آن باید بررسی شود. انتخاب آزمایش‌ها و درمان بر اساس شرایط هر فرد انجام می‌شود.
چند اشتباه که بهتر است تکرار نشوند
- یکی دانستن همه انواع کولیت.
- فرض اینکه کولونوسکوپی طبیعی، کولیت میکروسکوپی را رد می‌کند.
- نسبت دادن اسهال مزمن به استرس بدون بررسی.
- قطع خودسرانه داروهای مصرفی.
- استفاده از رژیم غذایی محدودکننده بدون بررسی وضعیت تغذیه.
مطلب مفید بود؟ با دیگران به اشتراک بگذارید
لینک همین مقاله را برای مطالعه و تصمیم آگاهانه به دوستان و خانواده بفرستید.
منابع و بازبینی علمی
- 1-NIDDK — بیماری کرون
- 2-NIDDK — کولیت اولسراتیو
- 3-NHS — بیماری التهابی روده
- 4-NHS — کولیت میکروسکوپی
- 5-National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases — اطلاعات بیماری‌های گوارشی
