درد سمت چپ شکم از چیست؟ علت‌های شایع، علائم هشدار و زمان مراجعه به پزشک

درد سمت چپ شکم از چیست؟ علت‌های شایع، علائم هشدار و زمان مراجعه به پزشک
دکتر مهدی رشادی
جراح و متخصص جراحی جنرال
مدیر و مؤسس مؤسسه تحقیقاتی راهبری تشخیص و درمان Medyoli
محقق و دانشمند علوم پزشکی و پیشگیری

تاریخ انتشار: ۱۴۰۵/۷/۱۵
آخرین بازبینی علمی: ۱۴۰۵/۷/۷

درد سمت چپ شکم می‌تواند از یک مشکل ساده مانند نفخ، یبوست یا گرفتگی عضلات ایجاد شود، اما گاهی علت آن بیماری‌هایی است که به بررسی پزشکی نیاز دارند.
محل درد به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. قسمت دقیق شکم، شدت و مدت درد و علائم همراه اطلاعات بسیار مهمی برای پیدا کردن علت هستند.

درد بالای سمت چپ شکم از چیست؟
در قسمت بالای چپ شکم، معده و طحال قرار دارند و بخش‌هایی از روده و پانکراس نیز در این ناحیه یا اطراف آن قرار گرفته‌اند.
علل احتمالی عبارت‌اند از:
نفخ و تجمع گاز
سوءهاضمه
التهاب معده
زخم معده
مشکلات طحال
التهاب پانکراس
مشکلات روده
کشیدگی عضلات دیواره شکم
بنابراین «درد بالای چپ شکم» را نباید صرفاً به معده نسبت داد. محل و نوع درد و علائم همراه اهمیت زیادی دارند.

درد پایین سمت چپ شکم از چیست؟
یکی از علل مهم درد پایین سمت چپ شکم، به‌ویژه در افراد بزرگسال، دیورتیکولیت است.
دیورتیکولیت می‌تواند باعث:
درد پایین سمت چپ شکم
تب و لرز
تهوع یا استفراغ
یبوست یا اسهال
شود. درد ممکن است ناگهانی شروع شود یا طی چند روز افزایش پیدا کند.

علل دیگری مانند یبوست، سندرم روده تحریک‌پذیر، بیماری‌های التهابی روده، مشکلات ادراری یا فتق نیز می‌توانند مطرح باشند.

آیا نفخ و یبوست می‌توانند باعث درد سمت چپ شکم شوند؟
بله.
تجمع گاز، نفخ و یبوست از علل شایع درد شکم هستند و ممکن است درد در یک سمت بیشتر احساس شود.
اگر درد با دفع مدفوع یا خروج گاز تغییر کند، احتمال ارتباط آن با عملکرد روده بیشتر می‌شود؛ اما این علامت به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست.

آیا درد سمت چپ شکم می‌تواند از کلیه باشد؟
بله.
سنگ کلیه یا عفونت کلیه می‌تواند درد پهلو یا شکم ایجاد کند و گاهی درد به قسمت‌های دیگر نیز انتشار پیدا می‌کند.
وجود درد پهلو، سوزش ادرار، تغییر رنگ ادرار، خون در ادرار، تب یا تهوع می‌تواند پزشک را به سمت بررسی سیستم ادراری هدایت کند.

در خانم‌ها چه علت‌هایی باید در نظر گرفته شود؟
در خانم‌ها، بسته به محل دقیق درد و شرایط فرد، مشکلات مربوط به دستگاه تناسلی نیز می‌توانند باعث درد پایین شکم شوند؛ از جمله مشکلات تخمدان، کیست تخمدان، اندومتریوز یا برخی مشکلات مرتبط با بارداری.
درد ناگهانی و شدید لگنی، به‌خصوص در صورت احتمال بارداری، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
چه زمانی درد سمت چپ شکم خطرناک است؟
🔴 درد شدید یا ناگهانی
🔴 دردی که به‌تدریج شدیدتر می‌شود
🔴 تب یا لرز
🔴 استفراغ مداوم
🔴 خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
🔴 خون در ادرار
🔴 شکم متورم و بسیار حساس
🔴 ضعف، سرگیجه یا غش
🔴 کاهش وزن بدون علت مشخص
🔴 درد پس از ضربه یا تصادف
🔴 تنگی نفس یا درد قفسه سینه همراه با درد شکم
این علائم می‌توانند نشانه یک مشکل مهم باشند و نباید صرفاً با مسکن یا درمان خانگی پوشانده شوند.

آیا درد سمت چپ شکم همیشه مربوط به دستگاه گوارش است؟
خیر.
درد شکم ممکن است از دستگاه گوارش، سیستم ادراری، عضلات و دیواره شکم و در زنان از اندام‌های لگنی ناشی شود.
حتی بعضی مشکلات خارج از شکم نیز ممکن است به قسمت بالای شکم درد ارجاع دهند؛ بنابراین تشخیص صرفاً بر اساس محل درد صحیح نیست.

تشخیص درد سمت چپ شکم چگونه انجام می‌شود؟
پزشک ابتدا درباره موارد زیر سؤال می‌کند:
درد از چه زمانی شروع شده؟
دقیقاً کدام قسمت درد می‌کند؟
درد مداوم است یا متناوب؟
شدت درد چقدر است؟
آیا درد به پشت یا پهلو انتشار دارد؟
ارتباطی با غذا دارد؟
با دفع مدفوع یا گاز تغییر می‌کند؟
آیا تب، تهوع، استفراغ یا تغییر اجابت مزاج وجود دارد؟
آیا علائم ادراری وجود دارد؟
آیا اخیراً ضربه یا فعالیت بدنی شدید داشته‌اید؟
سپس معاینه شکم انجام می‌شود و فقط در صورت نیاز آزمایش خون، آزمایش ادرار، سونوگرافی، CT یا سایر بررسی‌ها درخواست می‌شود.

آیا برای هر درد سمت چپ شکم CT لازم است؟
خیر.
نوع بررسی به سن، شدت و مدت درد، معاینه و علائم همراه بستگی دارد.
هدف Medyoli این است که بیمار به‌جای انجام خودسرانه مجموعه‌ای از تصویربرداری‌ها، ابتدا مسیر تشخیص درست را طی کند و فقط بررسی‌هایی را انجام دهد که واقعاً به تصمیم‌گیری پزشکی کمک می‌کنند.

جمع‌بندی Medyoli
درد سمت چپ شکم یک علامت است، نه یک تشخیص.
نفخ و یبوست از علل شایع هستند، اما مشکلات روده، معده، کلیه، طحال، پانکراس و در خانم‌ها برخی بیماری‌های لگنی نیز می‌توانند باعث آن شوند. بنابراین مهم‌ترین کار، تشخیص علت اصلی و جلوگیری از خوددرمانی یا انجام بررسی‌های غیرضروری است.
منابع علمی
Mayo Clinic – Abdominal Pain⁠
Mayo Clinic – Abdominal Pain in Adults⁠
NIDDK – Symptoms & Causes of Diverticular Disease⁠
Mayo Clinic – Diverticulitis⁠
NIDDK – Diagnosis of Appendicitis⁠